🎭 Τρεις όψεις της ανθρώπινης παραφροσύνης Έντγκαρ Λούστγκαρτεν, Στανισλάς Στίμαν, Φερνάντο Αραμπάλ 🌗

Ο άνθρωπος δεν γίνεται τέρας μέσα σε μια στιγμή. Προηγείται πάντα μια αργή διάβρωση: λίγη μοναξιά, λίγη απληστία, λίγος φόβος, μια κοινωνία που πιέζει αθόρυβα σαν το χέρι πάνω στον λαιμό. Τα τρία έργα αυτής της βραδιάς δεν μιλούν απλώς για εγκλήματα ή πόλεμο. Μιλούν για την ψυχή όταν αρχίζει να συνηθίζει το σκοτάδι.

Ο Λούστγκαρτεν, ο Στίμαν και ο Αραμπάλ προέρχονται από διαφορετικούς κόσμους — το αγγλικό δικαστικό δράμα, το ευρωπαϊκό noir, το θέατρο του παραλόγου. Κι όμως, ενώνονται σε μια κοινή αγωνία: πόσο εύκολα ο άνθρωπος μετατρέπει το αφύσικο σε καθημερινότητα.

⚖️Στη «Δίκη των Μέριφιλντς», μια ηλικιωμένη γυναίκα παραδίδει τη ζωή της στα χέρια ενός ζευγαριού που εμφανίζεται σαν σωτηρία. Η υπόθεση μοιάζει αρχικά με κλασικό δικαστικό μυστήριο. Όμως ο Λούστγκαρτεν ενδιαφέρεται λιγότερο για το «ποιος σκότωσε» και περισσότερο για το «πώς φτάνει ένας άνθρωπος να θεωρεί φυσιολογική την εκμετάλλευση». Το σπίτι της γριάς δεν είναι απλώς σκηνικό εγκλήματος. Είναι ολόκληρη η μεταπολεμική κοινωνία της μοναξιάς, όπου οι ηλικιωμένοι μετατρέπονται σε βάρος και η φροντίδα αποκτά τιμή αγοράς.

Η πιο ανατριχιαστική λεπτομέρεια δεν είναι το δηλητήριο. Είναι οι ευγένειες. Οι χαμηλές φωνές. Τα ήρεμα χαμόγελα. Εκεί κρύβεται η αληθινή βία του έργου: στην υποκρισία μιας κοινωνίας που έμαθε να καλύπτει την αρπακτικότητα με καλούς τρόπους.

🔪 Από το κλειστό αγγλικό σαλόνι περνάμε στον «Τελευταίο των Έξι» του Στανισλάς Στίμαν. Εδώ η παραφροσύνη φορά καμπαρντίνα noir και κινείται μέσα σε νυχτερινούς δρόμους, τηλεγραφήματα και καχυποψία. Έξι φίλοι δίνουν έναν όρκο αδελφοσύνης, ώσπου ο θάνατος αρχίζει να μικραίνει τον κύκλο τους. Κάθε νεκρός αυξάνει το μερίδιο των επιζώντων. Και ξαφνικά η φιλία μετατρέπεται σε λογιστική πράξη.

Ο Στίμαν συλλαμβάνει κάτι βαθιά σύγχρονο: την αρρώστια της σύγκρισης. Ο άνθρωπος δεν αρκείται ποτέ σ’ αυτό που έχει· βασανίζεται από αυτό που μπορεί να κερδίσει αν χαθεί ο άλλος. Σήμερα, στην εποχή της αδιάκοπης κοινωνικής προβολής, των αριθμών, των «επιτυχιών» και του ανταγωνισμού, το έργο αποκτά σχεδόν προφητική χροιά. Οι ήρωες δεν καταστρέφονται μόνο από έναν πιθανό δολοφόνο. Καταστρέφονται από την ιδέα ότι ίσως ο διπλανός τους σκέφτηκε να τους σκοτώσει.

Και τότε έρχεται ο Αραμπάλ να γκρεμίσει κάθε ψευδαίσθηση λογικής.

⚫Το «Πικ νικ στο πεδίο της μάχης» αρχίζει σαν φάρσα και τελειώνει σαν ουρλιαχτό. Ένας στρατιώτης μέσα στον πόλεμο δέχεται επίσκεψη από τους γονείς του, που κουβαλούν φαγητά, κρασί και οικογενειακή τρυφερότητα σαν να βρίσκονται σε κυριακάτικη εκδρομή. Η εικόνα είναι γελοία — και γι’ αυτό τρομακτική.

⚰️Ο Αραμπάλ δεν σατιρίζει μόνο τον πόλεμο. Σατιρίζει την ανθρώπινη προσαρμογή στο παράλογο. Οι χαρακτήρες του συζητούν ευγενικά ενώ γύρω τους πέφτουν βόμβες. Φωτογραφίζονται με αιχμαλώτους σαν τουρίστες. Συνεχίζουν να τρώνε ενώ ο θάνατος βρίσκεται λίγα μέτρα πιο πέρα.

Κι εκεί το έργο αποκτά μια οδυνηρή επικαιρότητα. Γιατί ο σύγχρονος άνθρωπος κάνει συχνά το ίδιο: συνηθίζει τη φρίκη όταν επαναλαμβάνεται αρκετά. Βλέπει πολέμους μέσα από οθόνες την ώρα που τρώει, πίνει καφέ ή σκρολάρει αδιάφορα τις ειδήσεις. Ο Αραμπάλ μάς πετά κατάμουτρα αυτή την αλήθεια χωρίς διδακτισμό, μόνο με την ειρωνεία του παραλόγου.

Αυτό που ενώνει τελικά τα τρία έργα είναι πως κανείς δεν γεννιέται τέρας. Οι ήρωες παρασύρονται αργά — από ανάγκη, φόβο, κοινωνική πίεση, οικονομική αγωνία ή συνήθεια. Η παραφροσύνη παρουσιάζεται όχι σαν εξαίρεση αλλά σαν δυνατότητα που κρύβεται μέσα σε κάθε οργανωμένη κοινωνία.

Και ίσως εκεί βρίσκεται η μεγάλη δύναμη αυτής της θεατρικής τριλογίας: δεν δείχνει ανθρώπους διαφορετικούς από εμάς. Δείχνει εμάς, όταν πάψουμε να αμφισβητούμε όσα συνηθίσαμε

00:00 Πρόλογος – Τρεις όψεις της ανθρώπινης παραφροσύνης

01:42 Η Δίκη των Μέριφιλντς – Edgar Lustgarten

28:00 Ο Τελευταίος των Έξι – Stanislas Steeman

1:00:00 Πικ νικ στο πεδίο της μάχης – Fernando Arrabal

1:29:00 Επίλογος – Η συνήθεια του παραλόγου

Η δίκη των Μέριφιλντς του Έντγκαρ Λούστγκαρτεν

Σκηνοθεσία: Μίκης Νικήτας Ακούγονται οι ηθοποιοί: Θεόδουλος Μωρέας, Έλλη Κυριακίδου, Μάχη Συρράκου Καζαμία, Κίμων Αποστολόπουλος, Στέλιος Καυκαρίδης, Φαίδων Στασίνος, Κυριάκος Κωνσταντίνου, Ανδρέας Μουσουλιώτης, Νικίας Νικολαΐδης

Ο τελευταίος των έξι του Στανισλάς Στίμαν

Μετάφραση, ραδιοφωνική διασκευή: Μάνος Βενιέρης Ραδιοσκηνοθεσία: Στέλιος Παπαδάκης Ακούγονται οι ηθοποιοί: Τάκης Βουλαλάς, Αντώνης Λιώτσης, Πόπη Παπαδάκη, Τέλης Ζώτος, Λευτέρης Ελευθεριάδης, Νίκος Γαλανός, Σπύρος Μαβίδης, Μπάμπης Γιωτόπουλος, Νίκος Παγκράτης

Πικ νικ στο πεδίο της μάχης του Φερνάντο Αραμπάλ (1952),

Ηχογράφηση: 1966 Ραδιοσκηνοθεσία: Πάνος Ιωαννίδης

Ακούγονται οι ηθοποιοί: Χρήστος Παπαδόπουλος, Τάκης Τσελέπας, Ανδρέας Μούστρας, Όλγα Ποταμίτου, Θάνος Πεττεμερίδης, Τάκης Σταυρινίδης

📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!

https://www.youtube.com/@angeligeorgia808

Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο

👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support

Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι

👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67

🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖