🕯️ Η τελευταία μάχη με τον θάνατο Ίρβιν Σόου & Χόρια Λοβινέσκου

00:00 πρόλογος

01:30 Θάψτε τους νεκρούς του Ίρβιν Σόου

1:27 Ο θάνατος ενός καλλιτέχνη του Χόρια Λοβινέσκου

3:18 Επίλογος

Ο άνθρωπος γεννιέται γνωρίζοντας πως κάποτε θα χάσει την τελική μάχη με τον χρόνο. Όμως όλη η ιστορία του πολιτισμού είναι η απόπειρά του να απαντήσει σε αυτή τη μοίρα. Με τη μνήμη. Με την τέχνη. Με την άρνηση να μετατραπεί μια ολόκληρη ύπαρξη σε μια ημερομηνία πάνω σε μια πέτρα.

Το «Θάψτε τους νεκρούς» του Ίρβιν Σόου και «Ο θάνατος ενός καλλιτέχνη» του Χόρια Λοβινέσκου δεν είναι έργα για τον θάνατο. Είναι έργα για εκείνη τη συγκλονιστική στιγμή που ο άνθρωπος στέκεται μπροστά του και του λέει: ακόμη δεν τελείωσα.

Ο Σόου, μέσα στη βαριά σκιά του Μεσοπολέμου, γράφει ένα από τα πιο σπαρακτικά αντιπολεμικά κείμενα του 20ού αιώνα. Δεν ανεβάζει στη σκηνή ήρωες που πέφτουν με σημαίες και εμβατήρια. Ανεβάζει νεκρούς. Και τους χαρίζει αυτό που ο πόλεμος τους στέρησε: φωνή.

Έξι στρατιώτες μέσα από έναν ομαδικό τάφο κάνουν την αδιανόητη επανάσταση. Δεν δέχονται να θαφτούν.

Η εικόνα είναι σχεδόν βιβλική. Το χώμα ανοίγει, όχι για ανάσταση σωμάτων αλλά για ανάσταση της αλήθειας. Αυτοί οι άντρες δεν επιστρέφουν επειδή φοβούνται το τέλος. Επιστρέφουν επειδή αρνούνται το μεγαλύτερο έγκλημα μετά τον θάνατο: την παραποίηση της ζωής τους.

Η εξουσία θέλει να τους κάνει σύμβολα. Να τους φορέσει μετά θάνατον μια έννοια που ίσως ποτέ δεν διάλεξαν. Να τους ονομάσει θυσία, καθήκον, δόξα.

Μα εκείνοι θυμούνται κάτι απλούστερο και γι’ αυτό πολύ πιο μεγάλο.

Ήταν άνθρωποι.

Είχαν χέρια που ήθελαν να αγκαλιάσουν, μάτια που ήθελαν να δουν έναν ακόμη ήλιο, καρδιές που δεν είχαν ολοκληρώσει το ταξίδι τους. Δεν επαναστατούν οι νεκροί του Σόου. Επαναστατεί η ίδια η ζωή που έμεινε μισή.

Απέναντί τους περνούν όλοι οι εκπρόσωποι ενός κόσμου που ζητά υπακοή. Ο στρατός, η θρησκεία, ο Τύπος, ακόμη και τα αγαπημένα τους πρόσωπα. Όλοι τους ζητούν το ίδιο πράγμα: να δεχτούν τον θάνατό τους.

Όμως πώς μπορείς να ζητήσεις από έναν άνθρωπο να αναπαυθεί όταν πρώτα δεν τον άφησες να ζήσει;

Αν ο Ίρβιν Σόου μιλά για εκείνους που έφυγαν πολύ νωρίς, ο Χόρια Λοβινέσκου μιλά για εκείνον που βλέπει το τέλος να πλησιάζει.

Ο Μανόλε Κρούντου, ο μεγάλος γλύπτης στον «Θάνατο ενός καλλιτέχνη», δεν βρίσκεται σε πεδίο μάχης. Το δικό του πεδίο είναι το εργαστήριο. Εκεί όπου η πέτρα περιμένει από τον δημιουργό να της χαρίσει μορφή και εκείνος ζητά από την πέτρα να του χαρίσει αθανασία.

Η ασθένεια δεν του παίρνει μόνο την υγεία. Του απειλεί το ίδιο το νόημα της ύπαρξης. Για έναν πραγματικό δημιουργό το μεγαλύτερο δράμα δεν είναι πως κάποτε θα σταματήσει να αναπνέει. Είναι ο φόβος πως θα φύγει αφήνοντας ανείπωτο αυτό που είχε ακόμη μέσα του.

Ο «Ιπτάμενος», το τελευταίο του γλυπτό, γίνεται κάτι πολύ περισσότερο από έργο τέχνης. Γίνεται η τελευταία του συνομιλία με τον κόσμο.

Η σχέση με τον γιο του Βλαντ προσθέτει μια ακόμη πληγή. Γιατί κάθε δημιουργός δεν παλεύει μόνο με τον χρόνο αλλά και με την επόμενη γενιά που έρχεται να τον αμφισβητήσει. Ο γιος θέλει να ξεφύγει από τη σκιά του πατέρα. Ο πατέρας θέλει να του παραδώσει όχι τη δόξα του αλλά τη φλόγα του.

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη τραγικότητα: οι άνθρωποι συχνά πολεμούν εκείνους από τους οποίους περιμένουν περισσότερο να αγαπηθούν.

Ο Σόου και ο Λοβινέσκου συναντιούνται σε μια συγκλονιστική αλήθεια. Ο θάνατος δεν είναι μόνο η στιγμή που σταματά η καρδιά. Υπάρχουν πολλοί θάνατοι πριν από αυτόν: όταν φιμώνεται η φωνή, όταν ακυρώνεται το όνειρο, όταν κάποιος πείθεται πως δεν έχει τίποτα άλλο να προσφέρει.

Οι έξι στρατιώτες νικούν τον θάνατο επειδή αρνούνται να γίνουν σιωπή.

Ο Μανόλε νικά τον θάνατο επειδή μετατρέπει την τελευταία του ανάσα σε δημιουργία.

Και ίσως αυτό είναι το ύστατο μεγαλείο του ανθρώπου. Δεν μπορεί πάντα να διαλέξει πόσο θα ζήσει. Μπορεί όμως να διαλέξει αν η παρουσία του στον κόσμο θα είναι ένας απλός ψίθυρος ή μια φωνή που θα συνεχίσει να ακούγεται όταν εκείνος θα έχει φύγει.

Οι πρώτοι λένε: «Δεν ήμασταν μόνο θάνατοι».

Ο δεύτερος λέει: «Ήμουν κάτι περισσότερο από ένα σώμα που πεθαίνει».

Και σήμερα, σε μια εποχή που ο άνθρωπος συχνά μετατρέπεται σε αριθμό, στατιστική ή προσωρινή εικόνα, αυτά τα δύο έργα επιστρέφουν πιο επίκαιρα από ποτέ. Μας θυμίζουν πως η ύπαρξη δεν μετριέται μόνο με τη διάρκειά της αλλά με το αποτύπωμα που αφήνει.

Ίσως τελικά ο μεγαλύτερος φόβος του ανθρώπου δεν είναι ο θάνατος. Είναι να περάσει από τον κόσμο χωρίς να ακουστεί η φωνή του.

Οι νεκροί του Ίρβιν Σόου σηκώνονται από το χώμα. Ο καλλιτέχνης του Χόρια Λοβινέσκου σηκώνεται πάνω από τη φθορά. Και οι δύο μας αφήνουν την ίδια παρακαταθήκη: ο άνθρωπος χάνεται πραγματικά μόνο όταν παραιτηθεί από το νόημα της ύπαρξής του.

Ο θάνατος ενός καλλιτέχνη του Χόρια Λοβινέσκου (1964), Moartea unui artist - Horia Lovinescu

Σκηνοθεσία: Γιώργος Πετσίβας

Ακούγονται οι ηθοποιοί: Μαρία Αλκαίου, Μπέτυ Βαλάση, Τίτος Βανδής, Κίττυ Αρσένη, Γρηγόρης Βαλτινός, Τζένη Σαμπάνη, Λεωνίδας Βαρβαρός, Ντίνος Λύρας, Σαράντος Φράγκος, Στέλιος Δρίβας, Γιάννης Λαμπρόπουλος

Θάψτε τους νεκρούς του Ίρβιν Σόου (1936), Bury the Dead Irwin Shaw

Σκηνοθεσία: Γιώργος Θεοδοσιάδης Ακούγονται οι ηθοποιοί: Xρήστος Τσάγκας, Μάκης Ρευματάς, Πάνος Βασιλειάδης, Σταύρος Φαρμάκης, Τάκης Καραθανάσης, Γιώργος Κυριακίδης, Νίκος Μπιρμπίλης, Νίκος Κάπιος, Δημήτρης Ιωακειμίδης, Βαγγέλης Καζάν, Τζένη Ρουσέα, Λίζα Κουντούρη, Αγνή Βλάχου, Νίκη Βορέα, Μίκα Φλωρά, Αθηνά Μιχαηλίδου, Άλκηστις Γάσπαρη, Κώστας Χρέλιας, Γιώργος Μάζης, Θεόδωρος Ντόβας, Χριστόφορος Χειμάρας, Πάνος Καράμπελας, Δημήτρης Κορολής, Βασίλης Σταύρου, Χάρης Παναγιώτου

📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!

https://www.youtube.com/@angeligeorgia808

Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο

👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support

Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι

👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67

🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖