🎭Το χαμένο γράμμα Paul Vandenberghe – Όταν η συνείδηση αναλαμβάνει την υπεράσπιση

© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς

Ορισμένα γράμματα δεν χάνονται επειδή παραπέφτουν σε κάποιο συρτάρι. Χάνονται επειδή η αλήθεια τους είναι βαρύτερη από την αντοχή εκείνων που θα τα διαβάσουν. Στο ψυχολογικό δράμα «Το χαμένο γράμμα» του Paul Vandenberghe, ένα ξεχασμένο κείμενο επιστρέφει από το παρελθόν και μετατρέπει την οικογενειακή έπαυλη σε αίθουσα μιας ανελέητης δίκης. Μόνο που αυτήν τη φορά δεν υπάρχουν ένορκοι, δικαστικές ενστάσεις και ασφαλή νομικά τεχνάσματα.

Ο διακεκριμένος νομικός Πιερ Μάρτι επιστρέφει στο σπίτι του ύστερα από μια συντριπτική επαγγελματική ήττα. Η πελάτισσά του καταδικάστηκε για φόνο και μαζί με τη δική της ελευθερία φαίνεται να χάνεται κάτι από τη βεβαιότητα με την οποία εκείνος είχε οικοδομήσει ολόκληρη τη ζωή του. Δεν επιστρέφει απλώς κουρασμένος. Επιστρέφει ηττημένος από την αδυναμία του νόμου να ταυτιστεί πάντοτε με τη δικαιοσύνη.

Το σπίτι, που θα έπρεπε να προσφέρει ανάπαυση, τον υποδέχεται με μια δεύτερη υπόθεση. Ένα γράμμα χαμένο και ξεχασμένο ανασύρει όσα είχαν θαφτεί κάτω από την ευπρέπεια, την κοινωνική υπόληψη και τη βολική οικογενειακή σιωπή. Ο Vandenberghe, βασισμένος σε νουβέλα του Jean Kolb, χρησιμοποιεί το εύρημα όχι ως μηχανισμό αστυνομικής αγωνίας, αλλά ως ψυχολογικό νυστέρι. Το αληθινό μυστήριο δεν είναι ποιος έγραψε το γράμμα. Είναι γιατί κανείς δεν θέλησε να ακούσει εγκαίρως όσα εκείνο μαρτυρούσε.

Ο Πιερ έχει μάθει να οργανώνει την πραγματικότητα σε κατηγορίες: αθώος ή ένοχος, απόδειξη ή υπόθεση, κατάθεση ή ψεύδος. Όμως η ανθρώπινη ψυχή δεν υπακούει σε τέτοια καθαρότητα. Μέσα στο σπίτι του ανακαλύπτει μια περιοχή όπου ο νόμος αδυνατεί να εισχωρήσει. Εκεί κατοικούν η αμέλεια, η συναισθηματική εγκατάλειψη και η σιωπηλή βία της απουσίας. Από υπερασπιστής μετατρέπεται σε ανακρινόμενο και από βέβαιος ερμηνευτής των γεγονότων σε άνθρωπο που αμφιβάλλει ακόμη και για τον εαυτό του.

Τα πρόσωπα της οικογενειακής εστίας δεν λειτουργούν ως απλοί συνομιλητές του. Είναι οι παραμερισμένες ζωές που πλήρωσαν το τίμημα της δημόσιας επιτυχίας του. Η πολύχρονη σιωπή τους δεν σημαίνει συγκατάθεση. Σημαίνει φόβο, εξάρτηση και την ανάγκη να διατηρηθεί ακέραιη η εικόνα μιας αξιοσέβαστης οικογένειας. Όταν εμφανίζεται το γράμμα, η υποταγή μεταβάλλεται σε μαρτυρία. Τα παράπονα αποκτούν φωνή και οι αθέατες πληγές ζητούν επιτέλους να αναγνωριστούν.

Γραμμένο το 1956, το έργο κουβαλά την αγωνία της μεταπολεμικής ευρωπαϊκής κοινωνίας. Πίσω από την αποκατεστημένη αστική ευμάρεια επιβιώνουν η αυστηρή οικογενειακή ιεραρχία, το κύρος του άνδρα και ο φόβος του κοινωνικού διασυρμού. Η έπαυλη συμβολίζει αυτήν ακριβώς την επίφαση τάξης. Όλα φαίνονται στη θέση τους, αρκεί κανείς να μην ανοίξει το λάθος συρτάρι και να μη διαβάσει το σωστό γράμμα.

Η οικονομία του κλειστού χώρου επιτρέπει στον συγγραφέα να μεταφέρει τη δράση από τα γεγονότα στις συνειδήσεις. Η εξωτερική δίκη έχει τελειώσει, αλλά η ουσιαστική μόλις αρχίζει. Το παρελθόν δεν ανακαλείται ως ανάμνηση. Εισβάλλει στο παρόν ως ηθική απαίτηση.

Εδώ βρίσκεται και η σύγχρονη δύναμη του έργου. Σήμερα κρύβουμε τα ανείπωτα όχι μόνο μέσα σε συρτάρια, αλλά σε ηλεκτρονικά μηνύματα, διαγραμμένες συνομιλίες και οικογενειακές σιωπές που κληροδοτούνται από γενιά σε γενιά. Διαθέτουμε περισσότερους τρόπους επικοινωνίας, αλλά όχι πάντοτε περισσότερο θάρρος για την αλήθεια.

Για μένα, «Το χαμένο γράμμα» μιλά πρωτίστως για την ενοχή της παράλειψης. Μας θυμίζει πως δεν πληγώνουμε μόνο με όσα πράττουμε, αλλά και με όσα αρνούμαστε να δούμε. Η ανθρώπινη δικαιοσύνη μπορεί να κλείσει έναν φάκελο. Η συνείδηση, όμως, κρατά πάντοτε ένα αντίγραφο. Και κάποια νύχτα, όταν όλες οι υπερασπίσεις έχουν σωπάσει, μας το παραδίδει για να το διαβάσουμε ολόκληρο.

Συντελεστές.. Συγγραφέας.. Πολ Βάντενμπεργκ (Paul Vandenberghe) Μετάφραση & Ραδιοφωνική Διασκευή.. Αντώνης Θεοδωριάδης Ραδιοσκηνοθεσία.. Στέλιος Παπαδάκης Έτος Ηχογράφησης.. 1980 ‎ Ακούγονται οι ηθοποιοί (με αλφαβητική σειρά).. Γρηγόρης Βαφιάς.. Δήμητρα Δημητριάδου.. Χρήστος Κωνσταντόπουλος.. Μιράντα Μυράτ.. Μαρία Σκούντζου.. Θόδωρος Συριώτης.

📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!

https://www.youtube.com/@angeligeorgia808

Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο

👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support

Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι

👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67

🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖