Episode 335
🎭 Το Μεγάλο μας Τσίρκο του Ιάκωβου Καμπανέλλη – Ιστορία επί σκηνής, Αντίσταση εν κινήσει
🎙️ Προλογισμένο και σχολιασμένο από τη Γεωργία Αγγελή – Storyteller of Light
Η σκηνή φωτίζεται απότομα. Μια λαϊκή ορχήστρα παίρνει θέση. Ο αφηγητής στέκεται μπροστά στο κοινό σαν τελάλης της μνήμης. Οι ηθοποιοί μπαίνουν και βγαίνουν σαν πρόσωπα ιστορίας που ζητούν δικαίωση. Δεν πρόκειται για αναπαράσταση εποχών. Πρόκειται για κάλεσμα. Το «Μεγάλο μας Τσίρκο» αρχίζει ως πανηγύρι και εξελίσσεται σε πολιτική πράξη εν πλήρει συνειδήσει.
Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης δεν γράφει ένα έργο «κατά της Χούντας» με την απλοϊκή έννοια της καταγγελίας. Επινοεί μια θεατρική μηχανή που μετατρέπει την ιστορία σε παρόν και το παρόν σε ευθύνη. Το έργο, που πρωτοπαρουσιάστηκε το 1973 από τον θίασο Καρέζη – Καζάκου στο θέατρο «Αθήναιον», λειτουργεί ως αλληγορία εθνικής αυτογνωσίας. Κάτω από το πρόσχημα της κωμωδίας, ξεδιπλώνεται ένα χρονικό προδοσιών, αγώνων, αυταπατών και επιμονής.
Υπόθεση του έργου
Η δραματουργική ραχοκοκαλιά είναι η διαδρομή της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Από την Τουρκοκρατία και τα χρόνια του Όθωνα έως τη Μικρασιατική Καταστροφή και τη γερμανική Κατοχή. Τα επεισόδια διαδέχονται το ένα το άλλο σαν νούμερα τσίρκου. Γέλιο, τραγούδι, σάτιρα, σκληρή αλήθεια. Η Ιστορία δεν διδάσκεται. Παίζεται μπροστά μας και μας κοιτά κατάματα.
Οι χαρακτήρες – Ψυχολογική ανάλυση
Δεν υπάρχουν «ρόλοι» με την παραδοσιακή έννοια. Υπάρχουν τύποι, σύμβολα, φωνές συλλογικές.
Ο Λαός εμφανίζεται πότε ως γελωτοποιός και πότε ως μάρτυρας. Γελά για να αντέξει και τραγουδά για να θυμηθεί.
Οι Εξουσίες αλλάζουν πρόσωπα αλλά όχι ψυχολογία. Αλαζονεία, φόβος, κυνισμός.
Οι Αγωνιστές δεν ηρωοποιούνται. Φθείρονται, προδίδονται, σηκώνονται ξανά. Η ψυχολογία τους είναι ανθρώπινη, όχι μνημειακή.
Αυτή η επιλογή είναι το βαθύτερο πολιτικό σχόλιο του Καμπανέλλη.
Ιστορικά στοιχεία και σκηνική τόλμη
Το 1973, σε συνθήκες ασφυκτικής λογοκρισίας, το έργο κατορθώνει να περάσει τα σύνορα της απαγόρευσης μέσω της αλληγορίας. Οι υπαινιγμοί είναι σαφείς. Το κοινό καταλαβαίνει. Οι λογοκριτές ακολουθούν καθυστερημένα. Η σύλληψη της Τζένης Καρέζη και του Κώστα Καζάκου επιβεβαιώνει ότι το θέατρο είχε ήδη νικήσει. Η επαναφορά του έργου μετά τη Μεταπολίτευση με τις λογοκριμένες σκηνές και το τραγούδι «Το Προσκύνημα» σφραγίζει τον ιστορικό του ρόλο.
Μουσική και σκηνική γλώσσα
Η μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου δεν συνοδεύει. Οδηγεί. Η φωνή του Νίκου Ξυλούρη λειτουργεί σαν συλλογική συνείδηση. Τα σκηνικά και τα κοστούμια του Φαίδωνα Πατρικαλάκη υπηρετούν τη λαϊκή μνήμη χωρίς φολκλόρ ωραιοποίηση. Η σκηνή του Καραγκιόζη, με τη διδασκαλία του Ευγένιου Σπαθάρη, επαναφέρει την παράδοση ως πολιτικό εργαλείο.
Το μήνυμα του έργου
Το «Μεγάλο μας Τσίρκο» λέει καθαρά ότι η Ιστορία επαναλαμβάνεται όταν δεν αναγνωρίζεται. Δεν καταγγέλλει μόνο τη δικτατορία. Ελέγχει τη συλλογική μας αμνησία. Μιλά για τον μηχανισμό που παράγει εξουσία και για την ευθύνη εκείνων που την ανέχονται.
Η προσωπική μου ματιά
Στο ηχητικό, προλογίζω το έργο και κλείνω με σκέψεις που δεν χαϊδεύουν. Γιατί αυτό το έργο δεν ζητά συγκίνηση. Ζητά θέση. Κάθε φορά που ακούγεται σήμερα, δεν είναι επέτειος. Είναι ερώτημα προς τον ακροατή.
Πρώτη παρουσίαση
Πρώτη παρουσίαση: 1973 – Ελλάδα
Ηχητική απόδοση:
Ηθοποιοί: Κώστας Καζάκος, Τζένη Καρέζη, Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, Νίκος Κούρος, Τίμος Περλέγκας, Χρήστος Καλαβρούζος
❓ Ερώτηση προς το κοινό
Αν το «Τσίρκο» παιζόταν σήμερα, ποιον θα αναγνώριζες επί σκηνής;
Στοχασμός
Το «Μεγάλο μας Τσίρκο» δεν ανήκει στο παρελθόν. Ανήκει σε κάθε εποχή που φοβάται να κοιταχτεί στον καθρέφτη της.
✍️ Angeli Georgia – Storyteller of Light ✍️
Hashtags:
#ΤοΜεγάλοΜαςΤσίρκο #ΙάκωβοςΚαμπανέλλης #ΕλληνικόΘέατρο #ΙστορίαΚαιΘέατρο #StorytellerOfLight #Θέατρο
🇬🇷 Για όσους θέλουν να κρατήσουν αναμμένη τη φλόγα αυτών των παραγωγών, υπάρχει μια μυστική πύλη:
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
📚 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🇬🇧 For those who wish to keep the flame of these creations alive, there is a secret gateway:
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
