🎭 Ο Αρχοντοχωριάτης. Μολιέρος: Όταν η φιλοδοξία ντύνεται με γελοίο κοστούμι

Κάθε γέλιο που γεννά ο Αρχοντοχωριάτης είναι ένα καλοκουρδισμένο χτύπημα στο τύμπανο της ανθρώπινης ματαιοδοξίας. Ο Μολιέρος δεν χαρίζεται· κοιτά κατάματα τον άνθρωπο που θέλει να γίνει κάτι άλλο από αυτό που είναι και τον αφήνει να αυτογελοιοποιηθεί. Η κωμωδία εδώ δεν χαϊδεύει, ξεσκεπάζει. Και το κάνει με τέτοια ακρίβεια, ώστε τέσσερις αιώνες μετά, το είδωλο στον καθρέφτη παραμένει ανατριχιαστικά γνώριμο.

📜 Υπόθεση

Η δράση εκτυλίσσεται στο Παρίσι, στο σπίτι του κυρίου Ζουρντέν, ενός πλούσιου αστού που έχει αποφασίσει ότι τα χρήματα αρκούν για να αγοράσουν και ευγένεια. Μαθήματα μουσικής, χορού, ξιφασκίας και φιλοσοφίας επιστρατεύονται ως σκαλοπάτια κοινωνικής ανόδου. Το αποτέλεσμα είναι μια αλυσίδα κωμικών σκηνών, όπου ο Ζουρντέν γίνεται βορά όχι μόνο των δασκάλων του, αλλά και ενός ξεπεσμένου αριστοκράτη που τον εκμεταλλεύεται αδίστακτα. Η κορύφωση έρχεται με την περίφημη τουρκική φάρσα, όπου η επιθυμία για τίτλους και μεγαλεία οδηγεί σε έναν γάμο-απάτη και σε μια καθυστερημένη, πικρή επίγνωση.

🎭 Οι χαρακτήρες και η ψυχολογία τους

Ο κύριος Ζουρντέν δεν είναι απλώς ένας αστείος νεόπλουτος. Είναι ο άνθρωπος που ντρέπεται για την καταγωγή του και τη μετατρέπει σε μίσος για τον εαυτό του. Η κυρία Ζουρντέν εκπροσωπεί τη φωνή της λογικής, όχι από ανωτερότητα αλλά από υγιές ένστικτο επιβίωσης.

Οι δάσκαλοι λειτουργούν σαν καθρέφτες διαστροφής της γνώσης, που από μέσο παιδείας γίνεται εμπόρευμα κολακείας. Ο Ντοράντ, ο αριστοκράτης-παράσιτο, είναι ίσως ο πιο επικίνδυνος χαρακτήρας· γνωρίζει ότι το σύστημα που τον γέννησε καταρρέει και επιβιώνει ρουφώντας το αίμα της ανερχόμενης τάξης. Οι νέοι, Λουκίλη και Κλεόντης, φέρουν το αυτονόητο δικαίωμα στην αγάπη, αλλά χρειάζονται απάτη για να το κατακτήσουν μέσα σε έναν κόσμο παραλογισμού.

🏰 Ιστορικό πλαίσιο

Το έργο παρουσιάστηκε το 1670 στην αυλή του Λουδοβίκου ΙΔ΄, σε μια Γαλλία όπου η αστική τάξη ανεβαίνει οικονομικά αλλά παραμένει κοινωνικά αποκλεισμένη. Ο τίτλος, ένα καθαρό οξύμωρο, αποτυπώνει τη σύγκρουση εποχών. Ο Μολιέρος σατιρίζει και τις δύο πλευρές: τον αστό που παριστάνει τον ευγενή και τον ευγενή που έχει απομείνει μόνο με τον τίτλο. Με τη μουσική του Ζαν-Μπατίστ Λυλί, το έργο μετατρέπεται σε λαμπερό θέαμα που κρύβει δηλητήριο πίσω από τη χάρη.

💬 Το μήνυμα και το σήμερα

Η κοινωνική αναρρίχηση δεν γελοιοποιείται επειδή είναι φιλοδοξία, αλλά επειδή βασίζεται στη μίμηση και όχι στην ουσία. Σήμερα, ο Ζουρντέν φορά άλλα ρούχα: τίτλους, πιστοποιήσεις, δημόσιες εικόνες. Η ανάγκη να ανήκουμε κάπου ανώτερο παραμένει ίδια. Ο Μολιέρος μας προειδοποιεί ότι όποιος αρνείται την ταυτότητά του, γίνεται εύκολο θύμα κάθε Ντοράντ.

🎧 Ηχογράφηση 1983

Η ραδιοφωνική απόδοση του 1983, σε μετάφραση και σκηνοθεσία του Γρηγόρη Γρηγορίου, αναδεικνύει τη μουσικότητα του λόγου και τη σαφήνεια της σάτιρας. Οι ερμηνείες, με προεξάρχον το σύνολο των ηθοποιών, υπηρετούν την ακρίβεια του ρυθμού και την πικρή ειρωνεία χωρίς υπερβολές.

✍️ Η προσωπική μου ματιά

Αυτό που με συγκλονίζει στον Αρχοντοχωριάτη δεν είναι το γέλιο, αλλά η λύπη που το συνοδεύει. Ο Ζουρντέν δεν είναι κακός· είναι χαμένος. Και ίσως εκεί βρίσκεται η διαχρονικότητα του έργου: μας καλεί να γελάσουμε, για να αντέξουμε να αναγνωρίσουμε κάτι από εμάς.

🌿 Στοχασμός

Η αληθινή ευγένεια δεν φοριέται· καλλιεργείται. Κι όποιος τη ζητά απ’ έξω, χάνει ό,τι έχει από μέσα.

Μετάφραση και σκηνοθεσία: Γρηγόρης Γρηγορίου

Ακούγονται οι ηθοποιοί: Ανδρέας Φιλιππίδης, Τάσος Κωστής, Γιώργος Μπάρτης, Κώστας Τριανταφυλλόπουλος, ΓιώργοςΜπαγιώκης, Νίκος Πόγκας, Καίτη Τριανταφύλλου, Αλίκη Αλεξανδράκη, Τρύφων Καρατζάς, Γιώργος Γεωγλερής, Αλέξανδρος Αντωνόπουλος, Ματίνα Καρρά, Άννυ Πασπάτη

Ό,τι δίνεται με αγάπη, επιστρέφει ως φως

👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support

Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι

👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67

🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖